آخرین بهروزرسانی در ژانویه 3, 2026 توسط دکتر لیلا نجم افشار متخصص قلب و عروق – فلوشیپ فوق تخصصی اکوکاردیوگرافی- نظام پزشکی 105716
این مطلب توسط دکتر لیلا نجم افشار (متخصص قلب و عروق، فلوشیپ فوق تخصصی اکوکاردیوگرافی) از نظر علمی بررسی و تأیید شده است.
شماره نظام پزشکی: 105716 | پروفایل پزشکاسکن هسته ای قلب از جمله آزمایشات مهم ،دقیق و کاربردی برای بررسی سلامت قلب است. اغلب بیماران وقتی پزشک این اسکن را برایشان تجویز میکند، دقیقاً نمیدانند چه چیزی قرار است اتفاق بیفتد و به همین دلیل دچار نگرانی می شوند. اما باید به شما بگوییم که به هیچ عنوان جای نگرانی نیست ، در واقع، اسکن هسته ای قلب یک روش پیشرفته تصویربرداری امروزی است که به پزشکان کمک میکند بفهمند خون رسانی به عضله قلب چگونه انجام میشود و آیا مشکلی از جمله گرفتگی رگها وجود دارد یا نه.
در این راهنمای جامع، همه چیز را درباره این آزمایش برای شما عزیزان توضیح میدهیم؛ از اینکه اسکن هسته ای قلب چیست و چرا لازم است انجام شود، تا اینکه چطور انجام میشود و چه نکاتی را باید قبل و بعد از آن رعایت کنید. هدف این مطلب این است که اگر برای شما و یا یکی از اطرافیانتان این اسکن تجویز شد با خیال راحت و آگاهی کامل بتوانید آن را انجام دهید.
در صورتی که پاسخ سوال خود را در این راهنما نیافتید و یا جهت اطلاعات بیشتر و همچنین رزرو وقت از مرکز اسکن هسته ای قلب تهران می توانید با مشاوران ما تماس بگیرید : 02191090775
اسکن هسته ای قلب چیست؟
اسکن هسته ای قلب به عنوان یکی از جدیدترین روش های تصویربرداری پزشکی به پزشکان کمک میکند عملکرد قلب را بررسی کرده و مشکلات احتمالی را شناسایی کند .در این روش، مقدار بسیار کمی ماده رادیواکتیو بیخطر وارد بدن میشود؛ مادهای که به قلب میرسد و دستگاه مخصوص (گاماکمِرا) از آن عکسبرداری میکند.
نتیجه این اسکن هسته ای نشان میدهد کدام قسمت از قلب خون کافی دریافت میکند و کدام نواحی ممکن است به دلیل گرفتگی یا تنگی رگها ضعیفتر شده باشند. به همین دلیل، اسکن هستهای قلب یکی از بهترین آزمایشها برای تشخیص مشکلاتی مثل گرفتگی عروق کرونر، ضعف عضله قلب، یا پیامدهای سکته قلبی است.
این آزمایش کاملاً غیرتهاجمی است، به این معنی که هیچ جراحی یا برش انجام نمیشود، و معمولاً بدون درد و بسیار کمخطر است. به همین دلیل برای بسیاری از بیماران بهعنوان یک روش قابلاعتماد و مطمئن مورد استفاده قرار میگیرد.
کاربردهای اسکن هسته ای قلب
اسکن هستهای قلب با بررسی قلب به پزشکان در تشخیص وجود مشکل و گرفتگی کمک می کند. این روش معمولاً زمانی بهکار میرود که آزمایشهای سادهتر پاسخ روشنی ندهند. به طور کلی کاربردهای اسکن هسته ای قلب عبارتند از :
| کاربرد | توضیح کوتاه و ساده |
|---|---|
| بررسی خونرسانی قلب | مشخص میکند کدام نواحی قلب خون کافی دریافت نمیکنند. |
| تشخیص تنگی یا گرفتگی عروق | کمک میکند احتمال وجود انسداد در رگها مشخص شود. |
| ارزیابی آسیب بعد از سکته قلبی | بخشهایی از قلب که ضعیف یا آسیبدیدهاند دیده میشود. |
| سنجش قدرت پمپاژ قلب (EF) | نشان میدهد قلب چقدر خوب خون را پمپاژ میکند. |
| بررسی نتیجه درمانهای قلبی | بعد از آنژیوپلاستی، جراحی یا دارودرمانی وضعیت قلب کنترل میشود. |
| ارزیابی علت درد قفسه سینه | زمانی که تست ورزش یا نوار قلب نتیجه دقیقی نمیدهد. |
Cardiac nuclear medicine imaging evaluates the heart for coronary artery disease and cardiomyopathy (diseases of the heart muscle). It also may be used to help determine whether the heart has been damaged by chemotherapy or radiotherapy
تصویربرداری پزشکی هستهای قلب، قلب را از نظر بیماری عروق کرونر و کاردیومیوپاتی (بیماریهای عضله قلب) ارزیابی میکند. همچنین ممکن است برای تعیین اینکه آیا قلب توسط شیمیدرمانی یا پرتودرمانی آسیب دیده است یا خیر، استفاده شود.
به نقل از سایت : radiologyinfo.org
اسکن هسته ای قلب چگونه انجام می شود؟
اسکن هستهای قلب معمولاً در دو مرحله انجام میشود: تزریق ماده رادیواکتیو و تصویربرداری با دستگاه مخصوص. کل فرآیند معمولاً بدون درد است و نیاز به بیهوشی ندارد.
ابتدا مادهای ایمن و با دوز پایین تابش به داخل ورید بیمار تزریق میشود. این ماده به قلب میرسد و خونرسانی به عضله قلب را نشان میدهد. سپس بیمار روی تخت مخصوص میخوابد و دستگاه گاماکمرا از زوایای مختلف تصاویر قلب را ثبت میکند.
بعد از مرحله اول که در حالت استراحت تصاویر گرفته میشود، مرحله دوم شامل تحریک قلب برای بررسی عملکرد آن تحت فشار است. این کار معمولاً با تمرین ورزشی روی تردمیل یا دوچرخه ثابت انجام میشود. اگر بیمار نتواند ورزش کند، پزشک دارویی برای شبیهسازی فشار روی قلب تجویز میکند. سپس ماده رادیواکتیو دوباره تزریق و تصاویر ثبت میشود تا مشخص شود قلب در شرایط فعالیت چگونه خونرسانی میشود و آیا بخشی از آن دچار کمبود خون است یا نه.
مراحل انجام اسکن هسته ای قلب
| مرحله | توضیح کوتاه و ساده |
|---|---|
| آمادهسازی | لباس راحت بپوشید و وسایل فلزی را در بیاورید. |
| تزریق ماده رادیواکتیو | ماده ایمن وارد ورید میشود تا به قلب برسد. |
| تصویربرداری در حالت استراحت | تصاویر اولیه قلب ثبت میشود. |
| مرحله استرس یا تحریک | ورزش یا دارو باعث افزایش فشار روی قلب میشود. |
| تصویربرداری در حالت استرس | تصاویر دوم برای مقایسه با حالت استراحت ثبت میشوند. |
| پایان | پزشک تصاویر را بررسی میکند و نتایج را تفسیر میکند. |
چرا اسکن هسته ای قلب دو مرحله است؟
اسکن هستهای قلب معمولاً در دو مرحله: استراحت و استرس انجام میشود تا پزشک بتواند عملکرد قلب را در شرایط مختلف بررسی کند. در حالت استراحت، قلب خون کافی دریافت میکند و تصاویر نشان میدهند وضعیت قلب در شرایط عادی چگونه است. مرحله استرس یا تحریک باعث میشود قلب تحت فشار قرار گیرد و اگر بخشی از قلب به دلیل تنگی رگها خون کافی دریافت نکند، مشخص شود.
این روش دو مرحلهای کمک میکند تا مشکلات قلبی که ممکن است در حالت استراحت دیده نشوند، شناسایی شوند و درمان دقیقتر انتخاب شود.
| مرحله | هدف و دلیل انجام |
|---|---|
| استراحت | بررسی عملکرد قلب در حالت طبیعی و آرام. |
| استرس یا تحریک | بررسی عملکرد قلب تحت فشار و شناسایی نواحی با خونرسانی ناکافی. |
عوارض اسکن هسته ای قلب چیست؟
اسکن هستهای قلب بهطور کلی روش ایمن و غیرتهاجمی است و عوارض جدی آن نادر است. با این حال، مانند هر آزمایش پزشکی، ممکن است برخی بیماران واکنشهای خفیف یا موقتی تجربه کنند.
- واکنش به ماده رادیواکتیو: خیلی کم پیش میآید و معمولاً محدود به قرمزی یا درد خفیف در محل تزریق است.
- سرگیجه یا حالت تهوع: بهخصوص در مرحله استرس یا پس از مصرف داروی تحریککننده.
- خستگی یا تپش قلب: ممکن است موقت و گذرا باشد.
- حساسیت شدید یا آلرژی: بسیار نادر و معمولاً در افراد با سابقه حساسیت بالا رخ میدهد.
مهم است بدانید دوز ماده رادیواکتیو در این آزمایش بسیار کم و ایمن است و بدن آن را ظرف چند ساعت تا چند روز دفع میکند. پزشک قبل از انجام اسکن مراقبتهای لازم را به شما توضیح میدهد تا خطرات به حداقل برسد.
در صورت نیاز به دریافت مشاوره و راهنمایی بیشتر و یا رزرو وقت با ما تماس بگیرید : 02191090775
مراقبت های بعد از اسکن هسته ای قلب
بعد از انجام اسکن هستهای قلب، بیشتر بیماران میتوانند فعالیتهای روزمره خود را بدون محدودیت ادامه دهند. با این وجود، رعایت چند نکته ساده به حفظ ایمنی و کاهش اثرات احتمالی کمک میکند از جمله :
| مراقبت | توضیح کوتاه |
|---|---|
| نوشیدن آب کافی | کمک به دفع ماده رادیواکتیو از بدن. |
| شستشو و استحمام | شستشوی پوست باعث کاهش باقیمانده ماده میشود. |
| ادامه داروها | داروها را طبق دستور پزشک مصرف کنید. |
| رعایت توصیههای پزشک | به ویژه بعد از مرحله استرس یا داروهای تحریککننده. |
اسکن هسته ای قلب بهتر است یا آنژیوگرافی
اسکن هستهای قلب و آنژیوگرافی هر دو برای بررسی سلامت قلب استفاده میشوند، اما هدف و روش انجام آنها متفاوت است و هرکدام مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند:
- اسکن هستهای قلب: غیرتهاجمی است، درد ندارد و عملکرد قلب و میزان خونرسانی به عضله قلب را نشان میدهد. این روش برای تشخیص اولیه یا بررسی عملکرد قلب قبل و بعد از درمان مناسب است.
- آنژیوگرافی: تهاجمی است و شامل وارد کردن کاتتر به رگها میشود تا انسداد و گرفتگی دقیق رگها را نشان دهد. این روش برای تصمیمگیری در مورد اقدامات درمانی مثل آنژیوپلاستی یا جراحی کاربرد دارد.
به طور خلاصه، اسکن هستهای قلب بیشتر برای تشخیص و ارزیابی عملکرد قلب استفاده میشود، در حالی که آنژیوگرافی برای بررسی مستقیم رگها و اقدامات درمانی فوری مناسب است. پزشک با توجه به وضعیت بیمار، سابقه بیماری و نتایج تستهای اولیه تصمیم میگیرد کدام روش مناسبتر است.
جمعبندی
اسکن هسته ای قلب چیست؟ به طور کلی می توان گفت این نوع اسکن ، یک روش ایمن، غیرتهاجمی و دقیق برای بررسی عملکرد قلب و میزان خونرسانی به عضله قلب است. این آزمایش به پزشکان کمک میکند مشکلاتی مثل گرفتگی رگها، ضعف عضله قلب یا آسیب بعد از سکته را شناسایی کنند و بهترین راه درمان را انتخاب کنند.
انجام این اسکن معمولاً در دو مرحله: استراحت و استرس صورت میگیرد تا عملکرد قلب در شرایط مختلف بررسی شود. عوارض آن نادر و معمولاً خفیف هستند و مراقبتهای بعدی ساده و کوتاهمدت هستند.
در مقایسه با آنژیوگرافی، اسکن هستهای قلب غیرتهاجمی و بدون درد است و بیشتر برای تشخیص و ارزیابی عملکرد قلب استفاده میشود، در حالی که آنژیوگرافی برای تصمیمگیری در مورد درمانهای فوری کاربرد دارد.
به طور خلاصه، اگر به دنبال تشخیص دقیق و ایمن مشکلات قلبی هستید، اسکن هسته ای قلب یک گزینه مناسب و قابل اعتماد است.
